Aandelen in een BV overdragen

Aandelen in een BV kunnen niet zomaar worden overgedragen. Het is onwenselijk dat de bestaande aandeelhouders tegen hun zin worden geconfronteerd met een nieuwe aandeelhouder. Om deze reden bestaat de aanbiedingsplicht. Wat is dit en wat hebben aandeelhouders hieraan?

Aanbiedingsplicht aandelen

Aandeelhouders in een BV kunnen (veelal) hun aandelen pas overdragen aan een buitenstaander als zij de aandelen eerst hebben aangeboden aan hun mede-aandeelhouders. De mede-aandeelhouders kunnen ieder voor zich aanspraak maken op een aandelenpakket naar evenredigheid van hun onderlinge aandelenverhouding. Pas als blijkt dat de aandelen niet of niet allemaal kunnen worden overgedragen aan de mede-aandeelhouders, kan de verkopende aandeelhouder zijn aandelen overdragen aan een buitenstaander.

De wet bepaalt dat de aanbiedingsplicht geldt, tenzij in de statuten van de BV anders is bepaald. In de statuten kan dus worden afgeweken van de aanbiedingsplicht. De aanbiedingsplicht en een aantal andere keuzemogelijkheden zijn voor aandeelhouders belangrijk om te weten.

Prijzen aandelen bij aanbiedingsplicht

Een belangrijk aspect waar vaak discussies over ontstaat bij (een voorgenomen) overdracht van aandelen is de prijsbepaling. De wet bepaalt dan ook expliciet dat prijsbepaling plaatsvindt “door één of meer onafhankelijke deskundigen”. Over de wijze waarop deze deskundigen worden benoemd, bepaalt de wet niets. Het is daarom zaak hierover een duidelijke regeling neer te leggen in de statuten.

Als er bijzondere aandelen zijn in de vennootschap, zoals aandelen zonder stemrecht of zonder winstrecht, dan hebben de houders van deze aandelen op grond van de wet geen recht om deel te nemen in de aanbiedingsregeling. Echter, het voordeel van de wettelijke regeling is dat er in de statuten kan worden afgeweken. Deze regeling kan dan ook grotendeels naar eigen inzicht worden aangepast.

Wel is in alle gevallen van belang om een aantal procedurele aspecten af te dichten, zoals:

• Hoe wordt de keuze voor deskundigen bepaald?
• Wanneer moeten deze uiterlijk zijn benoemd?
• Wat als er binnen de gestelde termijn niet in onderling overleg deskundigen kunnen worden benoemd?
• Hoe lang hebben de zittende aandeelhouders de tijd om na te denken over de vastgestelde prijs?
• Hoe lang heeft de verkopende aandeelhouder de tijd om zijn aandelen te verkopen aan een derde als de zittende aandeelhouders de aanbieding hebben geweigerd?

Goedkeuringsregeling

Om te voorkomen dat de verkopende aandeelhouder onmiddellijk vast zit aan de aanbiedingsplicht, kan ook worden gekozen voor een goedkeuringsregeling. Bij de goedkeuringsregeling dient de verkopende aandeelhouder eerst toestemming te verkrijgen van de vennootschap, voordat de aandelen mogen worden overdragen. In de statuten is dan bepaald bij welk orgaan, bijvoorbeeld het bestuur, die goedkeuring moet worden gevraagd en wat de procedure is.

Wordt de goedkeuring niet verleend, dan is de regeling meestal zo dat hetzelfde orgaan een zittende aandeelhouder moet voordragen die bereid is de aandelen over te nemen. Als hieraan niet kan worden voldaan is de verkopende aandeelhouder geheel vrij in de overdracht van de aandelen.

Vrije overdraagbaarheid

Het is ook mogelijk om in de statuten vast te leggen dat aandelen vrij overdraagbaar zijn. Het zal vaak een onwenselijke situatie opleveren als binnen een bestaande BV zonder enige vooroverleg een nieuwe partner toetreedt. Immers, meestal is het binnen een BV vereist dat de aandeelhouders het over de grote lijnen van het beleid eens zijn. Als zonder vooroverleg een nieuwe aandeelhouder kan toetreden komt dit uitgangspunt in gevaar.

Kwaliteitseisen

De overdraagbaarheid van aandelen in een BV kan ook worden ingeperkt door het stellen van “kwaliteitseisen” aan de mogelijke kring van kopers. Zo kan in een familiebedrijf bijvoorbeeld de “koude kant” van de familie worden uitgesloten door te bepalen dat enkel bloedverwanten in aanmerking komen als kopers.

Lock-up

Om te waarborgen dat aandeelhouders voor een langere periode betrokken blijven bij de BV kan er sinds de invoering van de Wet ‘flex bv’ ook voor worden gekozen de overdraagbaarheid van de aandelen voor een bepaalde periode uit te sluiten. De overdraagbaarheid kan niet voor onbepaalde tijd worden uitgesloten. De wet geeft echter geen maximumtermijn. Het hangt van de aard van de onderneming af welke termijn nog redelijk kan worden geacht.

Good leaver en bad leaver

Ook middels een good leaver / bad leaver-regeling kan de betrokkenheid van de aandeelhouder worden gestimuleerd. Bij een dergelijke regeling wordt de aandeelhouder die voortijdig wenst uit te stappen “gestraft” met een minder gunstige aanbiedingsprijs.

De voorwaarden waaronder de aandeelhouder wordt gekwalificeerd als bad leaver kunnen variëren. Statutair kan bijvoorbeeld worden bepaald dat de aandeelhouder die binnen de lock-up periode vertrekt, als bad leaver wordt aangemerkt. Een good leaver is in zo’n geval de aandeelhouder die wel de gehele lock-up periode aandeelhouder blijft.

Aandeelhoudersovereenkomsten

Vooral voor zaken die verder gaan dan alleen de formele kant van het aandeelhouderschap, is het gunstig om specifieke afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst vast te leggen, en niet in de statuten.

Bij een good leaver / bad leaver-regeling kan bijvoorbeeld voortijdige opzegging van de managementovereenkomst van een aandeelhouder met de vennootschap worden aangemerkt als een bad leaver-situatie. Dit past niet altijd goed in de statuten, omdat de situatie specifiek kan zijn voor een aandeelhouder, en dus niet in een regeling voor alle aandeelhouders kan worden neergelegd. In tegenstelling tot de statuten, is een aandeelhoudersovereenkomst niet openbaar. Vaak staan hierin ook afspraken die aandeelhouders liever voor zichzelf houden.

Een belangrijk voordeel van de aandeelhoudersovereenkomst is dat wijziging gemakkelijker is dan bij de statuten. De statuten kennen formele vereisten voor wijziging en de betrokkenheid van een notaris is daarmee noodzakelijk.

Wat is de beste optie voor mijn BV?

Er zijn nogal wat mogelijkheden waarop aandeelhouders hun onderlinge verhoudingen kunnen regelen. Het is van belang om de onderlinge verhouding tussen statuten en overige overeenkomsten duidelijk is, zodat de twee documenten elkaar niet “bijten”. Dit brengt soms complexe of moeilijke keuzes met zich mee. Voorkom problemen en schakel tijdig bedrijfsjuridisch advies in.