088 2055 000
		Array
(
    [0] => nl
    [1] => us
)
		
Bel ons 088 2055 000
		Array
(
    [0] => nl
    [1] => us
)
		

Een contract tussentijds wijzigen, kan dat?

Brexit, Corona, financiële crisis: het zijn allemaal gebeurtenissen die grote impact kunnen hebben op de uitvoering van contracten. Zo kan een contract onuitvoerbaar worden, bijvoorbeeld omdat afgesproken levertijden niet langer realistisch zijn. Wat kunt u doen? Welke hulpmiddelen biedt het recht om een contract tussentijds te wijzigen?

Een contract tussentijds wijzigen is vaak lastig, maar niet per se onmogelijk. Een beroep op “onvoorziene omstandigheden” kan uitkomst bieden.

Waarom kan een contract zo moeilijk tussentijds worden gewijzigd?

Als u een contract sluit, concentreert u zich normaal op: prijs, scope, betalings- en leveringsvoorwaarden. U onderhandelt niet over mogelijke wereldwijde gebeurtenissen en hoe dit de uitvoering kan beïnvloeden. Zaken doen zou dan erg moeilijk worden, want grote gebeurtenissen laten zich nou eenmaal moeilijk voorspellen.

Klant en leverancier vertrouwen er dus normaal gesproken op dat contracten normaal kunnen worden uitgevoerd.

Verder gaat de wet er vanuit dat partijen zelf mogen afspreken wat ze willen. En dat ze daar vervolgens dan ook aan zijn gebonden. De rechter bemoeit zich daarom in principe niet met wat u heeft afgesproken.

Dat is prettig zaken doen, maar kan een probleem zijn als de omstandigheden sterk wijzigen: Het contract heeft misschien voor de ene partij nog wel nut, maar voor de andere niet meer.

Wanneer kan een contract niet gewijzigd worden?

Het zou onredelijk zijn als een contractspartij bij iedere wijziging van omstandigheden onder het contract uit kan. Daarom kan een contract niet bij elke wijziging van omstandigheden worden beëindigd. Sommige zaken horen bij het normale contractsrisico.

Bijvoorbeeld: Bij een koopcontract is het risico op prijsstijgingen na contractsluiting meestal voor de verkoper. En omgekeerd kan de koper een contract niet ontbinden als de gekochte machine na gebruik snel verouderd is. Dit zijn zaken die op grond van de maatschappelijke opvattingen onder het contractsrisico vallen.

De voorbeelden hierboven zijn risico’s waar de ondernemer normaal gesproken rekening mee houdt bij het aangaan van het contract. Maar er zijn ook zaken waar ondernemers geen rekening houden, bijvoorbeeld onvoorspelbare gebeurtenissen zoals Brexit en de Covid19-pandemie.
Deze gebeurtenissen zijn niet verdisconteerd in de contractsprijs en komen ook niet tot uitdrukking in de contractsvoorwaarden.

Voor deze gevallen bestaat de regeling van “onvoorziene omstandigheden”.

Wanneer kan een contract wel gewijzigd worden?

De wet bepaalt dat een contract op grond van onvoorziene omstandigheden kan worden ontbonden of gewijzigd, als ongewijzigde instandhouding in redelijkheid niet mag worden verwacht.

Er zijn dus 2 voorwaarden:

  • Er zijn nieuwe omstandigheden die niet zijn voorzien in het contract, én
  • daardoor is het onredelijk dat het contract ongewijzigd in stand blijft.

Onvoorzien betekent dat in het oorspronkelijke contract geen rekening is gehouden met het risico van de nieuwe omstandigheden.
Bijvoorbeeld: Er is geen rekening gehouden met een pandemie, maar de positie van partijen onder het contract wordt daardoor wel beïnvloed.

Het gaat daarbij vooral om algemene ontwikkelingen, die de individuele situatie van partijen overstijgen. Als met een toekomstige situatie geen rekening is gehouden, kan niet altijd een beroep worden gedaan op onvoorziene omstandigheden.

De tweede voorwaarde is een redelijkheidstoets. Dit betekent vooral dat sommige situaties naar maatschappelijke opvattingen voor risico van partijen moeten blijven. Bijvoorbeeld: Bij de aankoop van goederen met een objectieve marktwaarde – zoals goud, olie, aandelen, grondstoffen e.d. – komt markthandelaar, die zijn goederen tegen hoge prijs heeft ingekocht en tegen lagere prijs moet zien te verkopen. Dit is een normaal ondernemersrisico van de markthandelaar.

Bij deze redelijkheidstoets kan ook van belang zijn hoe voorzienbaar een omstandigheid is. Een no-deal Brexit is inmiddels wel een voorzienbare toekomstige omstandigheid te noemen. Als partijen vergeten om hiermee rekening te houden, kan dit juridisch een “onvoorziene omstandigheid” worden genoemd. Echter, het kan toch onredelijk zijn als een contractspartij op grond daarvan wijziging van het contract eist: De was . Een ontbinding of herziening van het contract gaat dan te ver.

Hoe werkt een beroep op onvoorziene omstandigheden?

Volgens de wet wordt een beroep op onvoorziene omstandigheden gedaan bij de rechter. Anders gezegd: Alleen de rechter kan de regeling toepassen, anders dan bij bijvoorbeeld een gewone ontbinding.

De eisende contractspartij moet daarbij duidelijk aangeven wat er wordt geëist. Of het gaat om een ontbinding van de gehele overeenkomst, gedeeltelijke ontbinding, of wijziging van de voorwaarden. Maar let op: De rechter kan aan de andere partij wel een schadevergoeding toekennen. Het is daarom belangrijk dat de partij die de eis instelt een goede kosten/baten-afweging maakt van de risico’s van de procedure.

In een normale situatie van onvoorziene omstandigheden zullen partijen eerst met elkaar in gesprek gaan. Tijdens dat gesprek is het goed om alvast rekening te houden met de mogelijkheid van een beroep op onvoorziene omstandigheden. Mogelijk kan dit als drukmiddel tijdens onderhandelingen worden gebruikt.

Andere mogelijkheden

Het mag duidelijk zijn dat een beroep op onvoorziene omstandigheden niet eenvoudig is. Wees daarom voorzichtig met het inroepen van dit middel. Bij het aangaan van contracten is het daarom ook altijd goed om na te denken over andere opties, bijvoorbeeld:

  • de mogelijkheid van tussentijdse opzegging
  • een prijsaanpassingsmechanisme
  • een goede regeling van opschorting of ontbinding bij

Neem geen genoegen met een standaardcontract als u risico’s voorziet, en neem tijdig contact op met een contractspecialist.

Heeft u vragen over het wijzigen van een contract of over contractenrecht? Neem dan vrijblijvend contact op met de specialisten van Crowe Peak. Wij helpen u graag verder.

Crowe Peak
Olympisch Stadion 24-28 1076 DE Amsterdam, Nederland
088 2055 000 contact@crowe-peak.nl