088 2055 000
		Array
(
    [0] => nl
    [1] => us
)
		
Bel ons 088 2055 000
		Array
(
    [0] => nl
    [1] => us
)
		

Coronavirus en beroep op overmacht

Als ondernemer weet u dat vrijwel elke overeenkomst een overmachtsbepaling bevat. En ook dat u er vrijwel nooit een beroep op hoeft te doen. Maar wat als uw leverancier niet levert door het Coronavirus? Komt die overmachtsbepaling dan misschien toch nog van pas?

Lees meer over het Coronavirus in onze hub

Vanwege de potentieel ernstige gevolgen van het Coronavirus voor de algemene gezondheid vinden op grote schaal maatregelen plaats.

De uitbraak leidt onder andere tot:

  • bedrijfssluitingen op last van de overheid,
  • disruptie van de bedrijfsprocessen door ziekte of quarantaine van personeel
  • terughoudendheid in het persoonlijk contact tussen bedrijven
  • stagnatie van verkoop en/of inkoop als gevolg van deze omstandigheden bij het eigen bedrijf of bij leveranciers

Al deze omstandigheden kunnen er toe leiden dat uw leverancier contracten niet kan nakomen, of dat u richting uw afnemers in gebreke moet blijven.

Wat is overmacht?

Als een contractspartij haar verplichtingen niet nakomt, leidt dit in principe tot een verplichting tot vergoeding van de schade die daarvan het gevolg is. Overmacht, ook wel force majeure genoemd, is een uitzondering op deze hoofdregel.
Als u zich wilt beroepen op overmacht, moet u kunnen beargumenteren dat de tekortkoming:

  1. niet uw schuld is, en
  2. niet op grond van “in het verkeer geldende opvattingen” voor uw rekening komt, en
  3. niet “op grond van de wet” voor uw rekening komt, en
  4. niet op grond van een “rechtshandeling” (zoals een contract) voor uw rekening komt, bijv. omdat in de algemene voorwaarden van de klant een beroep op overmacht is uitgesloten.

De eerste grondslag voor een beroep op overmacht lijkt eenvoudig: Vanzelfsprekend is het uitbreken van het Coronavirus niet de schuld van de ondernemer die het contract niet kan nakomen. Toch kan het zo zijn dat de wanprestatie voor uw rekening komt.

“In het verkeer geldende opvattingen”

Contractspartijen hebben zelf in principe geen invloed op de verspreiding van het Coronavirus. Maar dit betekent niet automatisch dat u zelf niets hoeft te doen om de gevolgen daarvan te voorkomen.
Kunt u een contract niet nakomen omdat uw medewerkers besmet zijn met het Coronavirus, dan zal uw wederpartij misschien vragen of u er wel alles aan heeft gedaan om dit te voorkomen.
Uw contractspartij zou bijvoorbeeld kunnen betogen dat u het jaarlijkse ski-uitje naar Noord-Italië beter had kunnen aflasten. Of dat u uw medewerkers er niet op heeft gewezen dat extra aandacht voor persoonlijke hygiëne gewenst is.
Immers: Werkgevers zijn onder de Arbowet verplicht om hun medewerkers te informeren over de gezondheidsaspecten van het werk.
Het is nu zeker niet zo dat we kunnen zeggen dat een beroep op overmacht sowieso mislukt om dit soort argumenten. Maar het is wel verstandig om hiermee rekening te houden.

Wat u bijvoorbeeld kunt doen:

  • Maak een geschreven preventiebeleid met specifieke maatregelen ter voorkoming van het virus op de werkvloer.
  • Verbied het bijwonen van vergaderingen die niet noodzakelijk zijn.
  • Wijs werknemers op het officiële reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse zaken.
  • Verbied werkreizen naar risicogebieden.

Toerekening op grond van de wet

Onder de wet bent u verantwoordelijk voor de prestaties die worden verricht door hulppersonen die u inschakelt bij de uitvoering van een contract. Dit is de belangrijkste grond van “toerekening van wanprestatie op grond van de wet”. In dat geval kunt u zich niet beroepen op overmacht.
Ook als u in uw eigen bedrijf maatregelen treft, kan het zijn dat een door u ingeschakelde hulppersoon zich hier in zijn organisatie niet aan houdt.
Bijvoorbeeld: U heeft een ingenieursbureau en schakelt externe zzp-ers in. Eén van de ingeschakelde zzp-ers is net terug uit Milaan en besmet met het Coronavirus. Hierdoor kunt u de adviesopdracht niet op tijd uitvoeren.

In zo’n geval komt de wanprestatie van uw onderaannemer normaal gesproken voor uw rekening. Wij raden aan dat u er alert op bent dat inschakeling onderaannemers een vergroot risico met zich brengt. Ons advies is om dit risico bespreekbaar te maken met de onderaannemers met wie u zaken doet.

Let er in dit verband ook op dat u een verantwoordelijkheid heeft tegenover uw contractspartij. Bijvoorbeeld: Extra hygiënemaatregelen binnen uw eigen bedrijfsgebouwen dragen bij aan het verkleinen van het risico op besmetting van bezoekers, wat uw risico op aansprakelijkheid richting die partijen beperkt.

Regeling van overmacht in het contract

De wet staat toe dat partijen zelf invullen wat precies onder overmacht valt en wat de gevolgen zijn. Verreweg de meeste contracten bevatten daarom een overmachtsclausule.
Een goede overmachtsclausule bevat:

  • een definitie van overmacht met concrete categorieën van overmacht, bijv. natuurrampen, terroristische aanslagen
  • een definitie over wat niet onder overmacht valt
  • de gevolgen van overmacht, bijvoorbeeld een opschorting van het contract zonder dat er een schadevergoedingsplicht ontstaat
  • de mogelijkheid om het contract te beëindigen als de overmacht langer duurt

Veel contracten bevatten zo’n uitgebreide clausule, maar er zijn ook veel contracten die alleen herhalen wat al in de wet staat.

De wet bevat alleen een algemene beschrijving van overmacht (een woord dat in de wettelijke regeling overigens niet voorkomt). Hierdoor blijft veel onzekerheid bestaan over hoe de wettelijke regeling uitwerkt in een situatie als met de uitbraak van het Coronavirus.

In veel overmachtsartikelen is bepaald dat verhinderingen in de toelevering geen beroep op overmacht opleveren. Dit soort bepalingen zijn geschreven zodat een partij zich niet op overmacht beroept bijvoorbeeld als zijn toeleverancier geen voorraad heeft, of als de onderaannemer zijn contract niet kan nakomen omdat hij te weinig personeel beschikbaar heeft gemaakt.

Een vervelend bijeffect van dit soort voorwaarden is dat deze algemeen gebruikt worden om een beroep op overmacht af te weren, bijvoorbeeld als nieuwe regelgeving een nakoming van het contract door de toeleverancier verhindert. Of als een leverancier onverwacht failliet gaat of komt te overlijden.

Ook bij het Coronavirus kan de overmachtsclausule in het contract een aanknopingspunt bieden aan uw contractspartner om zich te verzetten tegen uw beroep op overmacht. Het is daarom in deze tijd bijzonder belangrijk dat u zich ervan bewust bent wat u afspreekt met uw contractspartners over overmachtssituaties.

Heeft u te maken met de gevolgen van het Coronavirus in uw onderneming? Vraag tijdig advies zodat onnodige aansprakelijkheid en financiële schade worden voorkomen. Neem vandaag nog contact op met Crowe Peak.

Crowe Peak
Olympisch Stadion 24-28 1076 DE Amsterdam, Nederland
088 2055 000 info@crowehorwath.nl